نمایی از فضای داخلی یک دیسک سخت SATA II

  همانطور که از نام Parallel در اینترفیس Parallel ATA و Serial در Serial ATA برداشت می شود، تفاوت عمده این دو رابط در نحوه انتقال اطلاعات (بیت ها) است. اطلاعات در رابط ATA به صورت موازی و در رابط SATA اطلاعات به صورت سری انتقال داده می شوند. همانطور که می دانیم، مزیت انتقال اطلاعات به صورت موازی در برابر انتقال سری، تعداد بیشتر اطلاعات ارسال شده در یک واحد پردازشی و در نهایت سرعت بیشتر می باشد. اما چگونه است که با وجود سرعت بیشتر در حالت موازی، رابط جدید تر از نوع سری و با سرعت بیشتری نسبت به رابط موازی ساخته شده است؟

 پاسخ به این سوال تقریبا ساده است. همانطور که می دانید هر جریان عبوری در یک رشته یا سیم، نسبت به جریان عبوری با جهت معکوس در رشته کناری خود تاثیری به نام میدان الکترو مغناطیسی ایجاد می کند که این میدان الکترو مغناطیسی با افزایش سرعت و سیکل جریان قدرت یبشتری یافته و  باعث ایجاد اختلال (نویز) گردیده که در نهایت انتقال جریان را با مشکل مواجه می کند. حال هرچه تعداد رشته هایی که جریان از آنها عبور می کند بیشتر و به هم نزدیکتر باشند، این مشکل نیز بیشتر نمایان می گردد.

  همانطور که می دانید رابط ATA/33 از مجموع 40 و رابط های ATA/66 تا ATA/133 از 80 رشته سیم حامل جریان تشکیل شده اند. این رشته های به صورت یک در میان اطلاعات را ارسال و در یافت می کنند. میدان الکترو مغناطیسی حاصل از این جریانات تا سرعت ATA/66 قابل صرف نظر است. این جریان در سرعت های بیشتر یعنی از ATA/66 تا ATA/133 با اضافه شدن 40 رشته سیم خنثی (اتصال زمین) در بین رشته های حامل جریان نیز قابل کنترل است. بله، دلیل وجود 40 رشته سیم اضافه در  کابل های ATA/66 و بالاتر از آن نسبت به کابل ATA/33 نیز همین نکته است. اما برای بالاتر بردن سرعت در رابط های بالا می باید این میدان مغناطیسی کنترل شود که عملا ادامه کار را با محدودیت های فنی روبرو می سازد.

دلیل اصلى مهاجرت از رابط هاى موازى به سرى در دیسك هاى سخت نیز همین امر است. در رابط سرى چون اطلاعات یا در حالت ارسال و یا در حالت دریافت مى باشند، از این میدان مغناطیسى صرف نظر مى شود. اما چگونه است كه سرعت انتقال در رابط سرى SATA با رابط موازى ATA برابر و حتى بسیار بیشتر از آن است؟   

  این سوال نیز پاسخ نسبتا ساده ای دارد. برای جبران افت سرعت در حالت سری، باید سرعت رفت و برگشت را در هر سیکل کاری بالاتر برد. در سرعت سیکل برابر، سرعت انتقال رابط موازی حدودا هشت برابر بیش از حالت سری است. بنابر این برای جبران این اختلاف و  پیشی گرفتن از آن، سیکل و به عبارتی فاصله زمانی هر رفت و برگشت در رابط سری را باید افزایش داد که این نکته نیز به راحتی و با استفاده از تراشه های قدرتمند امروزی قابل انجام است، به همین دلیل است که امروزه شاهد انواع دیسک های سخت حجیم 300 و 500 گیگابایتی SATA II با سرعتی حدود 300MB/S در بازار هستیم.

در ادامه مقاله به بررسی سایر تفاوت های موجود بین رابط SATA و ATA و نیز استاندارد ها و ویژگی های به کار رفته در رابط SATA و نوع جدیدتر آن SATA II خواهیم پرداخت.



تفاوت های ظاهری

  دیسک های سخت SATA علاوه بر سرعت افزایش یافته، برتری های دیگری نیز نسبت به نسل پیشین خود دارند. از مهمترین این تغییرات می توان به کاهش پهنای کابل اتصال مورد استفاده برای انتقال اطلاعات اشاره نمود. همانطور که در تصویر زیر مشاهده می کنید، پهنای کابل SATA درحدود هشت برابر از کمتر کابل ATA  است. این کاهش پهنا همانطور که در بخش قبلی گفته شد، به لطف افزایش سرعت سیکل انتقال اطلاعات (بیت ها) و کاهش تعداد رشته های انتقال صورت گرفته است.

نصب و پیکر بندی دیسک های سخت SATA

  نصب و پیکر بندی دیسک های سخت SATA تا حدودی با دیسک های قدیمی تر ATA تفاوت دارد. منظور از نصب، نصب فیزیکی دیسک شامل قرار دادن در محفظه مورد نظر در کیس، اتصال کابل رابط و اتصال کانکتور تغذیه آن و منظور از پیکربندی آماده سازی درایو برای نصب سیستم عامل و همچنین استفاده از قابلیت های دیگری همچون استفاده از انواع ارتباط RAID می باشد.

 تفاوت نحوه نصب تنها در نحوه اتصال کابل رابط SATA می باشد، همانطور که در بخش تفاوت های ظاهری دیسک های SATA و ATA اشاره شد، هر کابل رابط SATA تنها قابلیت اتصال یک دیسک سخت را به برد مادر دارد و از این نظر از نصب کابل ATA IDE که در آن باید تنظیمات Master/Slave نیز در نظر گرفته می شد بسیار راحت تر به نظر می رسد.

گام بعدی اتصال کانکتور تغذیه به دیسک سخت است. اغلب دیسک های سخت SATA از دو نوع کانکتور استفاده می کنندو نوع اول و قدیمی تر همان کانکتور 4 رشته ای موسوم به مولکس و نوع جدید تر کانکتور مخصوص دیسک های SATA II که شامل 15 رشته جریان می باشد استفاده می کنند. این کانکتور در منبع تغذیه (پاور) نسخه 1.3 و بالاتر پشتیبانی می شود.

البته اکثر دیسک ها از هر دو نوع کانکتور تغذیه پشتیبانی می کنند اما در بعضی مدل ها که تنها کانکتور جدید تر 15 رشته ای پشتیبانی می شود، می توان از یک مبدل نیروی 4 رشته  به 15 رشته استفاده نمود. این مبدل اکثرا همراه برد ماد به فروش می رسد. اما در صورت نیاز، امکان تهیه آن فروشگاه های سخت افزاری وجود دارد.

بنابر این نصب دیسک های سخت SATA بسیار ساده و تنها با نصب در کیس و اتصال کابل های رابط و تغذیه امکان پذیر است.

  پیکر بندی دیسک های SATA می تواند تا حدودی برای کاربران مبتدی دردسر ساز باشد. در حال حاضر شناساندن دیسک های SATA در هنگام نصب سیستم عامل ویندوز تنها از طریق راه اندازی که به همراه مادربرد بر روی دیسکت فلاپی و یا بر روی CD ارایه می شود امکان پذیر است.

البته با پیروی از راهنمای موجود بر روی دیسکت و یا دقت به پیام های داده شده از طرف برنامه نصب ویندوز می توان به راحتی دیسک سخت SATA را به ویندوز معرفی نمود.