قلب انسان یک عضله است که در تمام طول زندگی کار آن هرگز متوقف نمی شود و برای این تلاش بدون وقفه نیاز به اکسیژن دارد .اکسیژن از طریق جریان خونی که در شریان جاری است حمل می شود.

 شریانهایی که اکسیژن عضله قلب را تامین می کنند عروق کرونر نام دارند. در بیماری انسداد عروق کرونر شریانهای مذکور با رسوبات چربی مسدود می شوند و عضله قلب از وجود اکسیژن محروم می ماند که شروع این روند از آغاز کودکی است و بتدریج با افزایش سن رسوبات چربی جدار رگ بیشتر می شود تا جایی که ممکن است به داخل فضای رگ برآمده شوند و به درجات مختلف رگ را مسدود کنند که این روند در نهایت به کم خونی عضله قلب منجر می شود و در عین حال هرچه انسداد رگ بیشتر باشد عضله قلب کم خون تر خواهد شد و مقدار اکسیژنی که دریافت می کند کم است. لذا قادر به افزایش فعالیت خود در جهت رفع نیاز اعضا و اندامهای محیطی نیست در عین حال این کم خونی عضله قلب ممکن است به احساس ناراحتی در قفسه صدری (احساس درد، خواب گرفتگی، فشار شدید روی قفسه صدری یا تنگی نفس ، درد در دستها به هنگام فعالیت) منجر شود و اگر انسداد عروق کرونر قابل توجه باشد احتمال دارد حمله قلبی رخ دهد و قسمتی از عضله قلب نیز از بین برود.  با چهار عمل مي توان به كنترل بيماري قلب كمك كرد:- كاهش مصرف مواد غذايي كه منشأ گياهي ندارند از قبيل گوشت و لبنيات به حداقل و افزودن بر ميزان گياهخواري به ويژه سبزي ها و ميوه ها، ترك سيگار-كنترل استرس و نيز به كار بردن تكنيك هاي تأمين آرامش كامل.
كنترل استرس نقش مهمي در كنترل بيماري هاي قلبي دارد و فرد با رو به رو شدن با يك عامل استرس زا، به جاي فرار و جنگ، بهتر است كه آرامش خود را حفظ كند و خونسردي خود را از دست ندهد. براي مثال: هنگام قرار گرفتن در يك ترافيك بد، به جاي جنگ با آن يعني بوق زدن و جلوي اين و آن پيچيدن و به زمين و زمان بد و بيراه گفتن و يا با عصبي كردن ديگران دور زدن و فرار كردن و انتخاب مسير ديگر كه معلوم نيست بهتر از اولي باشد، آرامش خود را حفظ كنيد، ناراحتي را به خود راه ندهيد، استرس و جوش زدن يكي از عوامل بيماري هاي قلبي است.

شروع و پيشرفت اختلالات قلبي متاثر از عوامل رواني است :

بر اساس تحقيقات مختلف شروع و پيشرفت اختلالات قلبي تحت تاثير عوامل رواني است و از سوي ديگر ذهن يك بيمار قلبي نير متاثر از نگراني‌هاي مربوط به بيماري قلبي و درمان آن مي‌باشد. به اينصورت كه استرس باعث حركات غيرطبيعي جداره قلب شده و از سويي ديگر روند آترواسكلروز را تشديد مي‌كنند. بر اساس اين تحقيق بيماران با سابقه افسردگي ‪ ۴تا‪ ۵برابر ساير بيماران به دنبال انفاركتوس ميوكارد به سمت مرگ مي‌روند بطوريكه به عنوان يك عامل مستقل در بيماري‌هاي عروق كرونر قلب در هر دو جنس مي‌باشد. از سويي ديگر ريسك فاكتورهاي بيماران قلبي مثل افزايش وزن،عادات نامناسب مصرف غذا،ورزش نكردن و سوء مصرف مواد ،سيگار و الكل در اختلالات روانپزشكي مثل اختلالات شخصيت،اختلات خلقي ،اختلالات خوردن بيشتر ديده مي‌شود. بخش‌هاي مراقبت ويژه بيماران قلبي (ICU,CCU)نيز در تشديد علايم روانپزشكي بيماران بصورت افسردگي و ديليريوم موثر است.از سوي ديگر بيماران بدنبال عمل جراحي قلبي دچار افسردگي و اختلالات شناختي مي‌شوند.بيماري هاي قلبي و عروقي شايع ترين علت مرگ ومير در كشورهاي پيشرفته و بسياري از ‏ کشورهای در حال توسعه است و حدود 40 حال تا45 درصد از علل مرگ رابه خود اختصاص ‏م دهند. ‏
‏ شيوع بالاي بيماري هاي قلبي و عروقي موجب مي شود كه تمامي پزشكان بابيماران قلبي و ‏عروقي در ارتباط بوده و در اين ميان مواجهه بابرخي عوامل زيان آور در محيط كاري ‏مي تواند بر روي ايجاد ياتشديد بيماري هاي قلبي و عروقي تاثير داشته باشد.

‏ عوامل بروز بيماري هاي قلبي و عروقي‏

عواملي مختلفي در بروز بيماري هاي قلبي و عروقي مؤ ثر بوده و مهم ترين ريسك فاكتورهاي ‏بيماري هاي عروق كرونر شامل سن بالا، جنس مذكر، چاقي، فشار خون بالا، كلسترول خون بالا، ‏ديابت، استعمال دخانيات، عدم تحرك در زندگي روزمره و سابقه خانوادگي مثبت است. همچنين ‏تماس بامواد شيميايي معدودي نيز سبب بروز ياتشديد بيماري هاي قلبي و عروقي مي شود. ‏
‏ در اين ميان نقش استرس در زندگي روزمره و در محيط كار فرد نيز بايد مورد توجه قرار ‏گيرد.‏ عوامل زيان آور محيط كار بر دستگاه قلبي عروقي ‏
‏ برخي عوامل زيان آور محيط كار كه قادرند در فرد باعث بروز بيماري هاي قلبي و عروقي يا‏تشديد اين بيماري ها شوند عبارتند از: ‏
‏-دي سولفيدكربن-‏مونوكسيدكربن‏CarbonMonoxide)CO‏) ‏
‏- نيترات هاي آلي ‏

 

بیشتر بدانیم:

ü       قلب، طعم شكلات را دوست دارد

ü       شكلات تلخ اثر حفاظتي بر روي قلب و عروق دارد .

ü       آب "سنجد تلخ" مي‌تواند از گرفتگي رگها پيشگيري كند .

ü       روزانه يك تا سه فنجان قهوه بنوشيد .

ü       مصرف مداوم قهوه به سلامت قلب آسيب نمي‌رساند.

ü       عرق كاسني احتمال بروز سكته قلبي را كاهش مي‌دهد.

ü       فيبر موجود در ميوه و سبزيجات به سلامت قلب كمك مي‌كند.

ü       مصرف غلات خطر بيماري‌هاي قلبي را در زنان كاهش مي‌دهد.

ü       گردو براي سلامت قلب از روغن زيتون هم بهتر است .

ü       روغن زيتون براي قلب مفيد است.

ü       چاي سبز از قلب محافظت مي‌كند.

ü       خوردن سبزيجات از تصلب شرايين جلوگيری می کند .

ü       مصرف سير خطر بروز بيماريهاي قلبي را كاهش مي‌دهد .

ü       گوجه فرنگي پخته در مقابله با بيماري‌هاي قلبي - عروقي موثر است.

ü       مصرف نان سبوس‌دار تا 40 درصد خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي را كاهش مي‌دهد .

ü       اسفناج عامل مؤثري براي تقويت عضلات و قلب است.

ü       فلفل سبز از بيماريهاي قلبي پيشگيري مي‌كند.

ü        کاهش بیماری قلبی با آب پرتقال و استرول های گیاهی

ü       هندوانه ميوه‌اي مفيد براي قلب است .

ü       خوردن سيب براي قلب مفيد است.

ü       خوردن آناناس از بروز سرطان و سكته قلبي پيشگيري مي‌كند.

ü       آب انگور قرمز از انسداد رگها پيشگيري مي‌كند.

ü       كمبود كروم باعث بيماري قلبي مي‌شود.

ü       بيماران قلبي روزانه فقط 4 قاشق روغن مايع مصرف كنند .

ü       بيماران دچار سكته قلبي چاي بنوشند

 

 

 رژیم غذایی در بیماران قلبی  :

رعايت الگوي صحيح تغذيه ضامن سلامت قلب است .مصرف نمك كم در نوجواني مانع از بيماري قلبي عروقي در بزرگسالي مي‌شود .
رژيم غذايي سالم، بهترين روش پيشگيري از بيماريهاي قلبي و عروقي است  نوشيدن شير از بروز بيماري‌هاي قلبي و مغزي پيشگيري مي‌كند .
مصرف عسل از گرفتگي رگ‌هاي خوني پيشگيري مي‌كند.
كاهش وزن در بيماران قلبي مفيد است .چاقي شكمي زمينه‌ساز حملات قلبي و گرفتگي رگ‌هاست. براي حفظ سلامتي حداقل 2 بار در هفته ماهي بخوريد.
روغن ماهی تاثیر آلوده کننده ها بر قلب را خنثی می کند. مصرف 2 بار ماهي در هفته ماهي براي پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي توصيه مي‌شود.
مصرف ماهي از بروز مرگ زودرس جلوگيري مي‌كند .
مصرف ماهي خطر بيماريهاي قلبي - عروقي را کاهش مي دهد.

مصرف روزانه يك عدد تخم‌مرغ خطر ابتلا به بيماري‌هاي قلبي را كاهش مي‌دهد. .
طبق آمارهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، بيماريهاي قلبي - عروقي در كشور به عنوان اولين عامل مرگ ايرانيان شناخته شده‌اند و اين بيماريها سالانه 300 هزار ايراني را به كام مرگ مي‌كشانند. طبق هشدارهاي پزشكان، ريسك فاكتورهايي كه در افزايش و گسترش اين دسته از بيماريها نقش عمده دارند مي‌توان به گسترش زندگي شهرنشيني، تغيير شيوه‌هاي زندگي، تغذيه نامناسب، كم تحركي، استعمال دخانيات، افزايش چاقي و ... اشاره كرد. بنابراين با توجه به گسترش روزافزون بيماريهاي قلبي ـ عروقي و افزايش مرگ و مير ناشي از اين بيماريها، ارائه راهكارهاي اساسي جهت كاهش بروز بيماريهاي قلبي ضروري به نظر مي‌رسد.
 بيماران ديابتي مي‌توانند بدون هيچ علامتي، دچار گرفتاري قلب و عروق شوند و يا اينكه فرد در حين فعاليت و يا حتي استراحت، دچار درد قفسه‌سينه و يا معادل آن نظير تنگي‌نفس، خستگي،‌ ضعف، سرگيجه و تپش غير عادي قلب شود كه از علايم بيماريهاي عروق‌كرونر قلب شامل فشارخون بالاست كه از هر 5 نفر يك نفر به آن مبتلاست كه از آن به عنوان «كشنده بي‌صدا» ياد مي‌شود.

غربالگري، پيشگيري و كنترل ديابت و فشارخون از برنامه‌هاي اداره قلب ـ عروق است كه در سيستم « PHC» ادغام شده است؛ به موجب اين برنامه، هر 3 سال يكبار غربالگري افراد بالاي 30 سال و در معرض خطر همانند بيماران ديابتي، افراد چاق و يا با سابقه فاميلي مثبت انجام مي‌شود. در اولين بررسي 34 درصد افراد، در بررسي دوم 50 درصد افراد مبتلا بودند كه اين حاكي از رشد رو به گسترش عوامل خطري همچون چاقي، اختلالات چربي و فشار خون در ايرانيان است.

آمار مصرف روغن در ايران بسيار بالا و اصلا باور كردني نيست؛ اين در حاليست كه نوع روغن مصرفي، جامد و از نوع اشباع شده است؛ روغن مايع گياهي نيز طي فرايند هيدروژناسيون، ويژگي اصلي خود كه مايع و كم خطر بودن است را از دست مي‌دهد و عاملي براي افزايش كلسترول و تري‌گليسيريد خون محسوب مي‌شود.

مصرف سرانه 7 - 5 نخ سيگار براي هر ايراني با در نظر گرفتن جمعيت 60 ميليوني ايران، سالانه 350 تا 420 ميليون نخ سيگار در كشور مصرف مي‌شود، كه هزينه‌اي بالغ بر 10 هزار ميليارد ريال را در بر دارد كه هزينه بهداشتي عوارض ناشي از آن نيز 20 تا 30 هزار ميليارد ريال در سال است.

استرس، تغذيه، آلودگي هوا و بيماريهاي قلبي ـ عروقي بخش بسيار پيچيده‌اي است كه حل آن از دست يك فرد خارج و نيازمند يك عزم ملي است

پس از سن 35 سالگي ميزان تحرك به طور خودكار كاهش . مي‌يابد لذا متعاقب آن بايد مصرف غذا كاهش و تحرك جسمي افزايش يابد.

براي پيشگيري از بيماريهاي قلبي استعمال دخانيات، چاقي و بي‌تحركي را ترك كنيد

بيماريهاي قلبي ـ عروقي در مردان شيوع بيشتري نسبت به زنان دارد و جنسيت به عنوان يكي از عوامل خطر غيرقابل تغيير است.

عوامل خطر در بيماريهاي قلبي ـ عروقي به دو دسته عوامل خطر قابل تغيير و عوامل خطر غيرقابل تغيير تقسيم مي‌شوند. در مورد عوامل خطر غيرقابل تغيير نمي توان كار عمده‌اي انجام داد، در حالي كه مي‌توان با كنترل بر روي عوامل خطر قابل تغيير تا حد زيادي از بروز ناراحتيهاي قلبي و عروقي جلوگيري كرد و يا اينكه بروز آن را به تعويق انداخت.

از علائم بيماري قلبي ـ عروقي مي توان درد در قفسه سنيه كه احتمالاً با انتقال به دستها و عمدتاً دست چپ همراه است نام برد كه معمولاً اين علائم به دنبال فعاليت و يا استرس پيش مي‌آيد و گاهي اين علائم به جاي درد به صورت تنگي نفس و خستگي زودرس همراه با تعريق و حالت تهوع است. يكي از مهمترين عوامل پيشگيري تغيير وضعيت زندگي به صورت حذف عوامل خطر از قبيل ترك سيگار، پايين آوردن چربي خون از طريق رژيم‌هاي مناسب و كاهش وزن و ورزش است. اشخاصی که مبتلا به بیماری دیابت هستند لازم است مقدار هیدروکربنی را که در طول روز می خورند، اندازه گیری نمایند.

افرادی که کلسترول بالا دارند باید برنامه غذایی مناسبی برای پایین آوردن کلسترول داشته باشند که در آن مصرف چربی های اشباع شده و کلسترول محدود شده است.
. مصرف نمک را تا حد امکان و با کمک هر چه بیشتر خوردن غذاهای تازه، کم کنید. غذاهای آماده مانند سوپ ها، اسنک ها و کنسرو ها همگی دارای مقادیر زیادی نمک هستند.
همچنین مراقب مقدار چربی که می خورید نیز باشید. چربی های اشباع شده (saturated) را با چربی های اشباع نشده تک واحدی (monounsaturated) مثل روغن زیتون جایگزین کنید. اسیدهای چرب امگا-3 که در ماهی، گردو، دانه های روغنی و سویا یافت می شود را در برنامه غذایی روزانه خود قرار دهید.